Ιχθυολογίας & Ιχθυοπαθολογίας

Υπεύθυνος Εργαστηρίου

Κοσμάς Λ. Βιδάλης,  Καθηγητής
Τηλέφωνο: 2631058231
email:

Μεσολόγγι, Νέα Κτίρια, 30200

Τηλ: 2631.0.58-253, -323, -324

Fax: 2631.0.58287

Το εργαστήριο αποτελείται από τις παρακάτω μονάδες:
  • ΜΟΝΑΔΑ ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑΣ

  • ΜΟΝΑΔΑ ΙΧΘΥΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ

  • ΜΟΝΑΔΑ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

  • ΜΟΝΑΔΑ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ

Το εργαστήριο Ιχθυολογίας και Ιχθυοπαθολογίας προήλθε από τη συνένωση του Εργαστηρίου Ιχθυολογίας, Ιχθυογεννητικών σταθμών και Υδατοκαλλιεργειών ασπονδύλων και των Εργαστηρίων της Ιχθυοπαθολογίας και του Ποιοτικού & Υγειονομικού Ελέγχου Ιχθυηρών.

Τα παραπάνω εργαστήρια, τα οποία δραστηριοποιούνται σε διακριτούς χώρους διαθέτουν ένα επιπλέον βοηθητικό χώρο που χρησιμοποιείται ως υγρό εργαστήριο και διαθέτει ένα κλειστό σύστημα καλλιέργειας. Τα εργαστήρια Ιχθυολογίας και Ιχθυοπαθολογίας, τα οποία διατηρούν τη δραστηριότητά τους ως μονάδες, σχεδιάστηκαν και στήθηκαν με γνώμονα την παροχή εργαστηριακής εκπαίδευσης στους φοιτητές του Τμήματος σε αρκετά μαθήματα και επιμέρους αντικείμενα.vid1

ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ

Οι διακριτοί εργαστηριακοί χώροι είναι ο χώρος του εργαστηρίου Ιχθυολογίας, ο χώρος του εργαστηρίου Ιχθυοπαθολογίας και ο χώρος του υγρού εργαστηρίου καλλιέργειας οργανισμών.

Ο χώρος του εργαστηρίου Ιχθυολογίας είναι διαμορφωμένος και εξοπλισμένος έτσι ώστε να καλύπτει τις διδακτικές και εκπαιδευτικές ανάγκες των εργαστηρίων αλλά και τους ερευνητικούς στόχους του εργαστηρίου.

Η αίθουσα του εργαστηρίου υποδιαιρείται σε τρεις επιμέρους ανεξάρτητους χώρους οι οποίοι εξυπηρετούν τους παραπάνω στόχους: έναν κεντρικό χώρο (ο οποίος είναι και ο μεγαλύτερος) στον οποίο γίνονται οι παραδόσεις και οι πρακτικές ασκήσεις των εργαστήριων, ένα δεύτερο χώρο διαμορφωμένο για δουλειά γραφείου, στον οποίο βρίσκονται οι υπολογιστές και τα γραφεία του εργαστηρίου και τέλος ένα μικρότερο αποθηκευτικό χώρο στον οποίο βρίσκεται όλος ο εξοπλισμός που είναι απαραίτητος για τη διεξαγωγή των εργαστηρίων, καθώς και όλος ο εξοπλισμός και τα όργανα που χρησιμοποιούνται για τις ερευνητικές δραστηριότητες του εργαστηρίου.

Για τη διεξαγωγή των εργαστηριακών ασκήσεων διατίθεται από το εργαστήριο όλος ο απαραίτητος εξοπλισμός ανατομίας και τα αναγκαία αναλώσιμα, ενώ οι σπουδαστές χρησιμοποιούν προγράμματα καταχώρησης δεδομένων καθώς και προγράμματα στατιστικής ανάλυσης αλλά και παρουσίασης δεδομένων (διαγράμματα, ιστογράμματα κ.ά.). Για τις παρουσιάσεις που γίνονται στο χώρο του εργαστηρίου διατίθεται βίντεο-προβολέας και αναδιπλούμενη οθόνη, μόνιμα εγκατεστημένα στην κεντρική αίθουσα. Επιπλέον, για τους ερευνητικούς σκοπούς του εργαστηρίου διατίθενται πέντε στερεοσκόπια, ένα μικροσκόπιο, σύστημα φωτογράφισης με προσαρμογέα για το μικροσκόπιο και το στερεοσκόπιο, και δύο υπολογιστές, ο ένας εκ των οποίων είναι συνδεδεμένος με το σύστημα φωτογράφησης.

Για τη διατήρηση δειγμάτων που προέρχονται από τις ερευνητικές δραστηριότητες, αλλά και για τη διατήρηση των οργανισμών που χρησιμοποιούνται στις εργαστηριακές ασκήσεις, διατίθεται ένας καταψύκτης και ένας  ψυγειοκαταψύκτης.

Το Εργαστήριο Ιχθυοπαθολογίας αποτελείται από έναν  χώρο στον οποίο διεξάγονται οι εργαστηριακές ασκήσεις εφαρμοσμένης μικροβιολογίας  καθώς επίσης και μικροβιολογική εξέταση δειγμάτων νερού.

Στον παραπάνω χώρο υπάρχει επαρκής εξοπλισμός οργάνων για την διεξαγωγή των εργαστηριακών μαθημάτων όπως απομόνωση και καλλιέργεια ιχθυοπαθογόνων βακτηρίων, αιματολογικών εξετάσεων και μικροσκοπική εξέταση αντικειμενοφόρων πλακιδίων  με τη χρήση ψηφιακής  προσαρμοσμένης στο μικροσκόπιο κάμερας. Επιπλέον,  ο εργαστηριακός  χώρος διαθέτει άρτιο εργαστηριακό εξοπλισμό για την επεξεργασία ιστών και την μετέπειτα παρατήρησή τους σε οπτικό μικροσκόπιο.

Ο εργαστηριακός χώρος διαθέτει αίθουσα  διδασκαλίας στον οποίο διεξάγεται το θεωρητικό κομμάτι των μαθημάτων. Η διδασκαλία γίνεται  με την χρήση βιντεοπροβολέα  και την αναφορά σε  ιστοσελίδες  που παραπέμπουν σε επίκαιρα θέματα που αφορούν τον ευρύτερο τομέα της ιχθυοπαθολογίας.

Ο εργαστηριακός χώρος του Εργαστηρίου Ιχθυοπαθολογίας διαθέτει τα παρακάτω όργανα:

  • Θερμοκρασιακά ρυθμιζόμενοι επωαστικοί κλίβανοι
  • Οπτικό Μικροσκόπιο
  • Ψηφιακή Φωτογραφική μηχανή οπτικού μικροσκοπίου
  • Υγρός κλίβανος αποστείρωσης
  • Υδατόλουτρα
  • Μικροφυγόκεντρος
  • Ιστοκινέτα για την επεξεργασία ιστών
  • Μικροτόμος

vid2Μαθήματα

Μαθήματα που διδάσκονται στους χώρους του εργαστηρίου είναι τα παρακάτω :

ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ ΙΙ-ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΒΙΔΑΛΗΣ  ΚΟΣΜΑΣ/ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

 Στο μάθημα διδάσκονται τα αντικείμενα που περιγράφονται παρακάτω :

Οικολογία ψαριών, Σχέση ψαριών με παράγοντες του περιβάλλοντος (Αβιοτικοί & βιοτικοί παράγοντες)

Συστηματικά μορφολογικά γνωρίσματα, χρήση μορφομετρικών και μεριστικών χαρακτήρων, διάκριση ειδών ψαριών, διάκριση ιχθυοπληθυσμών. Λειτουργική Μορφολογία ψαριών,

Σημαντικοί κρίκοι της ζωής των ψαριών. Κύκλος ζωής και πίνακες ζωής, καταγραφή βιολογικών δεδομένων & εργαστηριακές μέθοδοι μελέτης.

Μετακινήσεις και μεταναστεύσεις, Μαρκάρισμα.

Ηλικία και ανάπτυξη (μέθοδοι μελέτης ηλικίας και ανάπτυξης, πρωτόκολλο εργασιών για την μελέτη της ηλικίας, ψάρια κεφαλόποδα, δίθυρα, υπολογισμός της ανάπτυξης, σχέση μήκους – βάρους, ισομετρική και αλλομετρική ανάπτυξη, συντελεστές φυσικής κατάστασης).

Αναπαραγωγή και Γονιμότητα (μέθοδοι εκτίμησης του φύλου, της ωρίμανσης και της γονιμότητας, βιολογικός κύκλος ωρίμανσης των γονάδων, ιστολογική εξέταση γονάδων, βιολογία της αναπαραγωγής στα ψάρια, συμπεριφορά ιχθυοαποθεμάτων κατά την αναπαραγωγή, επιπτώσεις στην αλιεία και τρόποι αλιευτικής διαχείρισης).

Διατροφή (συντελεστές θρέψης, συλλογή και συντήρηση δειγμάτων, ανάλυση στομαχικού περιεχομένου, ποιοτική και ποσοτική ανάλυση της διατροφής, στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων, ρυθμοί έντασης διατροφής, διατροφικό είδος, προτιμήσεις, επιλογή).

Για τη διδασκαλία του θεωρητικού μέρους χρησιμοποιείται κυρίως το πρόγραμμα Microsoft PowerPoint με διαφάνειες σε Η/Υ και προβαλλόμενες σε οθόνη με βιντεοπροβολέα, όπως και στις διαλέξεις της θεωρίας. Ο δικτυακός τόπος της Fishbase  (www.fishbase.org) είναι μια  παγκόσμια βάση  δεδομένων η οποία έχει ιδρυθεί και τροφοδοτείται από επιφανείς επιστήμονες του ιχθυολογικού κλάδου  παρέχοντας  πληροφορίες σχετικές με θέματα ιχθυολογίας, αλιείας και διαχείρισης για 28.500 είδη ψαριών. Οι παρεχόμενες πληροφορίες αφορούν τόσο στα ιχθυονυμφικά στάδια όσο και στα ενήλικα στάδια των ψαριών.  Επίσης διαθέτει ηλεκτρονικά μαθήματα που αφορούν στην διδασκαλία γενικών θεμάτων ιχθυολογίας. Η βάση είναι διαθέσιμη στην ελληνική γλώσσα ενώ η κύρια γλώσσα είναι τα αγγλικά. Ενδεικτικά είναι μια έγκυρη επιστημονικά βάση με 39200 Αναφορές, 1410 Συνεργάτες, και υψηλή επισκεψιμότητα (περίπου 25εκατομμύρια επισκέψεις/μήνα).

Η βάση χρησιμοποιείται για διδακτικούς σκοπούς στα πλαίσια των εργαστηριακών ασκήσεων του μαθήματος της ιχθυολογίας από το 2004, με σκοπό την εξοικείωση των σπουδαστών με αυτό το εργαλείο καθώς και στην επίδειξη άντλησης πληροφορίας από το διαδύκτιο (πιο αναλυτικά στην ανάπτυξη των εργαστηριακών ασκήσεων του μαθήματος Ιχθυολογίας )

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ.

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΒΙΔΑΛΗΣ  ΚΟΣΜΑΣ/ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ ΠΑΥΛΟΣ / ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: PhD  ΓΕΩΛΟΓΙΑ-ΙΖΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

 Ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού που χρησιμοποιείται για την υδατοκαλλιέργεια. Φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά.

Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την λειτουργία ιχθυοτροφικών μονάδων. Απόβλητα ιχθυοτροφείων, σύσταση και διαχείριση αποβλήτων.. Ευτροφισμός του περιβάλλοντος των υδατοκαλλιεργειών.  Χημικά κατάλοιπα, μεταφορές ασθενειών. Εισαγωγή νέων ειδών, γενετικές επιπτώσεις στους φυσικούς πληθυσμούς.

Περιβαλλοντικός σχεδιασμός διαχείρισης υδατοκαλλιεργειών. Επιλογή θέσης εγκατάστασης, ιχθυοτροφική δυνατότητα, κρίσιμα σημεία παραγωγικής διαδικασίας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Διαδικασίες ελέγχου και εκτίμηση του κόστους περιβαλλοντικής διαχείρισης. Συστήματα βιολογικών καθαρισμών ιχθυοτροφείων.

Νομοθεσία. Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και διαδικασίες έγκρισης των αδειών εγκατάστασης μονάδων υδατοκαλλιέργειας. Πρότυπα διεθνή συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, και διασφάλισης ποιότητας.

Παραδείγματα περιβαλλοντικών επιπτώσεων από μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας σε χερσαίες και πλωτές εγκαταστάσεις, σε εσωτερικά και θαλασσινά νερά.

ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΣΠΟΝΔΥΛΩΝ

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΒΙΔΑΛΗΣ  ΚΟΣΜΑΣ/ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα: ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ /  ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση:  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Εδώδιμα και εμπορεύσιμα είδη ασπόνδυλων, Καλλιεργούμενα είδη

Οστρακοκαλλιέργειες, (Γενικές αρχές, επιλογή τοποθεσίας για καλλιέργεια, μέθοδοι καλλιέργειας ανά είδος: μύδια, στρείδια, χάβαρα, χτένια)

Μυδοκαλλιέργεια : συλλογή γόνου-εγκαταστάσεις, μέθοδοι καλλιέργειας-εγκαταστάσεις, πρόγραμμα παραγωγής, εξυγίανση και τεχνικές βελτίωσης τελικού προϊόντος, παθολογία εκτροφών και μέθοδοι αντιμετώπισης προβλημάτων. Τεχνητή Αναπαραγωγή. Οικονομικά στοιχεία της παραγωγής

Στρειδοκαλλιέργεια : συλλογή γόνου-εγκαταστάσεις, μέθοδοι καλλιέργειας-εγκαταστάσεις, πρόγραμμα παραγωγής, εξυγίανση και τεχνικές βελτίωσης του τελικού προϊόντος, παθολογία εκτροφών και μέθοδοι αντιμετώπισης προβλημάτων. Οικονομικά στοιχεία της παραγωγής

Γαριδοκαλλιέργειες (Επιλογή καλλιεργούμενων ειδών, βιολογικός κύκλος, τεχνητή αναπαραγωγή, νυμφικές καλλιέργειες, εγκλιματισμός σε τεχνητή τροφή και προπάχυνση, εμπλουτισμοί φυσικών συστημάτων, μέθοδοι καλλιέργειας-εγκαταστάσεις, πρόγραμμα παραγωγής. Οικονομικά στοιχεία της παραγωγής

Καλλιέργεια αστακού, Καλλιέργεια χταποδιού, Καλλιέργειες σπόγγων, Καλλιέργειες οργανισμών του ζωοπλαγκτού.  (βασικές αρχές, δυνατότητες και προοπτικές). Οικονομικά στοιχεία της παραγωγής

Επισκέψεις σε μονάδες.

ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ Ι  (ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ)

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία, PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Στο εργαστήριο της Ιχθυολογίας Ι παρέχονται στους φοιτητές οι βασικές γνώσεις σχετικά με τη μορφολογία και ανατομία των ψαριών, ενώ παράλληλα αποκτούν την απαραίτητη επιδεξιότητα στην ανατομία των ψαριών, κάτι που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για έναν τεχνολόγο ιχθυολόγο. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν το ψάρι σαν οργανισμό, με ενδελεχή εξέταση της μορφολογίας του σε τέσσερα διαδοχικά εργαστήρια, όπου εξετάζονται όλα τα εξωτερικά όργανα και αισθητήρια των ψαριών και περιγράφεται ο τρόπος λειτουργίας τους και η χρησιμότητα τους στο ψάρι. Στα υπόλοιπα επτά εργαστήρια οι φοιτητές εισάγονται και εκπαιδεύονται στις αρχές της ανατομίας των ψαριών όπου και εξετάζονται διεξοδικά τα διάφορα συστήματα του οργανισμού ενός ψαριού. Τους δίνεται επίσης η ευκαιρία να αποκτήσουν ολοκληρωμένη εικόνα για τα παραπάνω, εξετάζοντας τη μορφολογία και την ανατομία ταυτόχρονα χονδριχθύων και οστεϊχθύων, ενώ παράλληλα τους δίνεται η ευκαιρία να αντιληφθούν και τις αλλαγές που υπέστησαν τα ψάρια κατά την πορεία της εξέλιξης τους.

Επιγραμματικά, τα επιμέρους θέματα που εξετάζονται στα εργαστήρια της Ιχθυολογίας Ι, είναι:

Α. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

  • Ομάδες των ψαριών και γενικά χαρακτηριστικά τους
  • Σχήματα σώματος
  • Κεφάλι
  • Κορμός – ουρά

Β . ΑΝΑΤΟΜΙΑ

  • Γενικές αρχές ανατομίας
  • Αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα
  • Πεπτικό σύστημα – νηκτική κύστη
  • Αναπαραγωγικό σύστημα
  • Μυϊκό σύστημα
  • Νευρικό σύστημα
  • Ερειστικό σύστημα
  • Εκπαίδευση στη διαχείριση πληροφοριών από τον δικτυακό τόπο της FishBase

ΙΧΘΥΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ Ι (Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ / ΕΡΓΑΣΤ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: PhD  ΣΤΗΝ ΙΧΘΥΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : Ταυτοποίηση – απομόνωση παθογόνων μικροοργανισμών σε καλλιεργούμενα είδη ψαριών

Συγκεκριμένα περιγράφονται επιγραμματικά τα εξής:

  • Βασικός εξοπλισμός Ιχθυοπαθολογικού εργαστηρίου
  • Παρασκευή θρεπτικών υλικών
  • Μεταθανάτια εξέταση ψαριών (Μακροσκοπικά κλινικά συμπτώματα)
  • Καλλιέργεια σε γενικά-εκλεκτικά θρεπτικά υποστρώματα
  • Χρώση κατά Gram και μικροσκοπική παρατήρηση βακτηρίων
  • Βιοχημικές τεχνικές
  • API ΤΕΣΤ
  • Αντιβιόγραμμα
  • Μέθοδοι αιμοληψίας στα ψάρια
  • Χρώση έμμορφων κυτταρικών συστατικών του αίματος
  • Έλεγχος αιματολογικών παραμέτρων (μέτρηση αιμοσφαιρίνης – αιματοκρίτη)

Η δομή του περιεχομένου του συγκεκριμένου μαθήματος έχει προσαρμοστεί έτσι ώστε να καλυφθεί η ανάγκη για:

  • § Διάγνωση ρουτίνας με μεθόδους εφαρμοσμένης Μικροβιολογίας
  • § Εξομοίωση των θεωρητικών γνώσεων με την πράξη και την εφαρμογή στον Ι/Σ

ΙΧΘΥΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΙI

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

 Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ / ΕΡΓΑΣΤ.ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: PhD  ΣΤΗΝ ΙΧΘΥΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : Διαγνωστικές τεχνικές με μεθόδους Μοριακής Βιολογίας

Συγκεκριμένα περιγράφονται επιγραμματικά τα εξής:

  • Περιγραφή ανοσοβιολογικού συστήματος των Ιχθύων
  • Φλεγμονώδη κύτταρα
  • Βιολογική βάση εμβολιασμού
  • Τρόποι χορήγησης εμβολίων
  • Διάγνωση βακτηρίων με οροσυγκόλληση (Serum Agglutination Test)
  • Βασικές αρχές Ιστοπαθολογίας
  • Βασικές αρχές μεθόδων  ELISA – PCR
  • Μικροσκοπικός έλεγχος ανοσοκυττάρων στα ψάρια
  • Συγκριτική αιματολογία ψαριών και θηλαστικών

Η δομή του περιεχομένου του συγκεκριμένου μαθήματος έχει προσαρμοστεί έτσι ώστε να καλυφθεί η ανάγκη για :

  • § Διαγνωστικό έλεγχο παθογόνων μικροοργανισμών με μεθόδους Ανοσοβιολογίας
  • § Προληπτική θεραπεία στις Ιχθυοκαλλιέργειες με χρήση εμβολίων.

ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΙΔΩΝ

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΚΛΗΜΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤ. / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc & PhD ΣΤΙΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΝΑ / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Βιολογία

 Βασική κατεύθυνση των εργαστηριακών ασκήσεων είναι η παράθεση και περιγραφή όλων των επιμέρους σταδίων που ακολουθούνται σε μια ιχθυοκαλλιέργεια, αναλύοντας τους σκοπούς και τους τρόπους εφαρμογής τους. Στο πρώτο μέρος των εργαστηρίων γίνεται εκτενής αναφορά στο σκοπό και στις μεθόδους καλλιέργειας πλαγκτού, ενώ στο δεύτερο μέρος περιγράφονται οι διαδικασίες των επιμέρους σταδίων μιας ιχθυοκαλλιέργειας, καθώς και οι συνθήκες και τεχνικές που εφαρμόζονται κατά την καλλιέργεια των σημαντικότερων ειδών ψαριών, καθώς και νέων ειδών.

Τα θέματα των εργαστηριακών ασκήσεων είναι:

  • Γενική περιγραφή των σταδίων μιας ιχθυοκαλλιέργειας
  • Φυτοπλαγτό, καθαρές καλλιέργειες
  • Φυτοπλαγκτό, Καλλιέργειες κλίμακας
  • Παραγωγή ζωντανής τροφής (τροχόζωα-αρτέμια)
  • Ιχθυογεννητικός σταθμός. Διαχείριση Γεννητόρων, παραγωγή αυγών και ιχθυδίων. Περιγραφή της οντογένεσης στα ψάρια – Μορφο-ανατομικές παραμορφώσεις νεαρών ιχθύων
  • Προπάχυνση – Πάχυνση
  • Καλλιέργεια λαυρακιού και τσιπούρας
  • Καλλιέργεια χελιού
  • Καλλιέργεια κεφαλοειδών και πλατύψαρων
  • Καλλιέργεια νέων ειδών.

ΙΧΘΥΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΚΛΗΜΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤ. / ΕΡΓ.ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc & PhD ΣΤΙΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

Παρουσίαση της δομής και λειτουργίας ενός Ιχθυογεννητικού σταθμού μεσογειακών θαλάσσιων ειδών. Συγκεκριμένα περιγράφονται επιγραμματικά τα εξής:

  • Κτηριακές δομές και τμήματα ενός Ι/Σ
  • Βασικός εξοπλισμός
  • Επεξεργασία νερού, διαγράμματα κυκλοφορίας του
  • Προγράμματα επιλογής γεννητόρων
  • Πρωτόκολλα καλλιέργειας ιχθύων
  • Τεχνικές παραγωγικών διαδικασιών
  • Στοιχεία οντογένεσης ιχθύων
  • Καλλιέργεια φυτο και ζωοπλαγκτού
  • Κριτήρια ποιότητας παραγόμενων οργανισμών και παράγοντες που τα επηρεάζουν
  • Μορφο-ανατομικές παραμορφώσεις
  • Διατύπωση τάσεων και καινοτομιών
  • Βασικές αρχές οργάνωσης και διαχείρισης
  • Στοιχειοθέτηση τεχνοοικονομικών μελετών
  • Ασφάλεια και υγιεινή των εργαζομένων ενός Ι/Σ

Η δομή του περιεχομένου του συγκεκριμένου μαθήματος έχει προσαρμοστεί έτσι ώστε να καλυφθεί η ανάγκη για:

  • § Εξομοίωση των θεωρητικών γνώσεων με την πράξη και την εφαρμογή στον Ι/Σ
  • § Προσέγγιση διαχειριστικών λειτουργιών
  • § Ανάλυση κρίσιμων παραγωγικών σημείων ενός Ι/Σ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

(Θεωρία, Ασκ. Πράξης &Εργαστήριο)

Όνομα διδάσκοντος / Βαθμίδα: ΚΛΗΜΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤ. / ΕΡΓ.ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc & PhD ΣΤΙΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

Όνομα διδάσκοντος /Βαθμίδα:ΚΥΠΑΡΙΣΣΗΣ ΣΩΤΗΡΙΟΣ / ΕΡΓ. ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ

Επιστημονική Ειδίκευση: MSc Θαλάσσια Βιολογία-Αλιεία PhD  ΙΧΘΥΟΛΟΓΙΑ

Παρουσίαση θεμάτων που σχετίζονται με την τεχνολογία και διαχείριση ιχθυοτροφικών μονάδων. Συγκεκριμένα περιγράφονται επιγραμματικά τα εξής:

  • Τύποι εγκαταστάσεων πλωτών μονάδων εκτροφής ιχθύων (πλωτοί κλωβοί)
  • Τύποι εγκαταστάσεων χερσαίων μονάδων εκτροφής ιχθύων (χερσαίες δεξαμενές)
  • Βασικός εξοπλισμός των πλωτών και χερσαίων μονάδων εκτροφής
  • Πρωτόκολλα διαχείρισης των παραπάνω μονάδων
  • Δίκτυα μεταφοράς νερού στις χερσαίες εγκαταστάσεις των μονάδων
  • Διαχείριση του νερού και ποιοτικά χαρακτηριστικά του
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά του τμήματος γεννητόρων σε ιχθυογεννητικό σταθμό
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά του τμήματος ζωντανής τροφής σε ιχθυογεννητικό σταθμό
  • Τεχνικά χαρακτηριστικά των τμημάτων αναθρέψεως ιχθύων σε ιχθυογεννητικό σταθμό
  • Πρωτόκολλα διαχείρισης των παραπάνω τμημάτων
  • Οικονομοτεχνικά στοιχεία λειτουργίας ιχθυοτροφικών μονάδων
  • Διαχείριση της διατροφής στις ιχθυοτροφικές μονάδες
  • Πρωτόκολλα διατροφής ιχθύων
  • Σεμινάρια σπουδαστών με καλεσμένους από την παραγωγή

Η δομή του περιεχομένου του συγκεκριμένου μαθήματος έχει προσαρμοστεί έτσι ώστε να καλυφθεί η ανάγκη για:

  • § Ανάλυση πρακτικών εφαρμογών παραγωγής ιχθύων
  • § Εξοικείωση  με διαχειριστικά θέματα
  • § Ανάλυση τεχνολογικών εφαρμογών

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ – ΣΤΟΧΟΙ

Το εργαστήριο δραστηριοποιείται ερευνητικά στην κατεύθυνση της οικολογίας και βιολογίας των ψαριών, καθώς και σε τεχνικά θέματα δειγματοληψιών με την ανάπτυξη πρωτότυπου δειγματολήπτη για τη σύλληψη νεαρών σταδίων ψαριών αλλά και ασπόνδυλων οργανισμών.

Τα θέματα που έχουν τεθεί σαν ερευνητικοί στόχοι, κάποια από τα οποία είναι ήδη σε εξέλιξη είναι:

Α) Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας των φωτοπαγίδων σαν δειγματολήπτες

Στο ΤΕΙ Μεσολογγίου και σε συνεργασία με το τμήμα Μηχανολόγων Ηλεκτρολόγων του Πανεπιστημίου Πατρών, έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί ένας τύπος φωτοπαγίδων με σκοπό τη συλλογή ασπόνδυλων θαλάσσιων οργανισμών αλλά και ιχθυονυμφών. Παρόμοιες φωτοπαγίδες δοκιμάζονται για πρώτη φορά στη Μεσόγειο. Σε άλλες περιοχές του κόσμου, η εφαρμογή τους έχει δείξει ότι αποτελούν αποτελεσματικότατους δειγματολήπτες και απαραίτητους σε μια ολοκληρωμένη έρευνα μια που συλλέγουν οργανισμούς που δεν μπορούν να συλλεχθούν με τους παραδοσιακούς δειγματολήπτες.

Σε προηγούμενες πτυχιακές εργασίες έχει διερευνηθεί ο βέλτιστος τρόπος λειτουργίας αυτών των δειγματοληπτών και το επόμενο βήμα είναι η σύγκριση της αποτελεσματικότητας τους σε σχέση με άλλους παραδοσιακούς τρόπους συλλογής ασπόνδυλων θαλάσσιων οργανισμών και ιχθυονυμφών.

Β) Διερεύνηση της οικολογίας της ανανέωσης των ψαριών σε περιοχή της Δυτικής Ελλάδας

Ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η ανανέωση των φυσικών πληθυσμών των ψαριών αποτελεί σήμερα καίριο ερώτημα τόσο για την οικολογία όσο και για τη διαχείριση των φυσικών πληθυσμών των ψαριών. Η για πολλά χρόνια αποδεκτή υπόθεση ότι οι πληθυσμοί τους αποτελούν ανοιχτά συστήματα διαψεύδεται όλο και συχνότερα από πρόσφατες έρευνες σε διάφορα μέρη του κόσμου. Με τη συγκεκριμένη έρευνα αποσκοπούμε στην εξέταση του καθεστώτος ανανέωσης των πληθυσμών των ψαριών σε μια παράκτια περιοχή της Δυτικής Ελλάδας, όπου η μορφολογία και υδρογραφία της περιοχής πιθανόν να ευνοεί κλειστούς πληθυσμούς. Η περίπτωση ύπαρξης κλειστών πληθυσμών σε μια περιοχή αποτελεί καθοριστικό παράγοντα τόσο για τη διαχείριση αυτών των πληθυσμών, όσο και για τον τρόπο ανάπτυξης της περιοχής, μια που οποιαδήποτε επιβάρυνση στον θαλάσσιο χώρο μπορεί να καταστεί καθοριστική για την επιβίωση ενός τέτοιου πληθυσμού.

Η παραπάνω έρευνα θα γίνει σε συνεργασία με το εργαστήριο γενετικής του ΤΕΙ Μεσολογγίου, μια που η σύγχρονη προσέγγιση αυτού του θέματος απαιτεί την επιβεβαίωση μέσω συγκρίσεων του DNA των ενηλίκων ψαριών και των ιχθυονυμφών από διάφορες περιοχές.

Γ) Μελέτη των βιολογικών και πληθυσμιακών χαρακτηριστικών του Scyliorhynus canicula (σκυλάκι)

Το σκυλάκι είναι ένα αρκετά εμπορικό είδος χονδριχθύ και κατά συνέπεια αποτελεί συχνό στόχο της εμπορικής αλιείας. Ωστόσο, τα βιολογικά και πληθυσμιακά χαρακτηριστικά του δεν είναι γνωστά μια που υπάρχουν ελάχιστες σχετικές έρευνες στον Ελλαδικό χώρο. Στη συγκεκριμένη έρευνα αποσκοπούμε στη διερεύνηση των παραπάνω χαρακτηριστικών του είδους από αλιεύματα που προέρχονται από τον Πατραϊκό κόλπο.

Δ) Περιγραφή της μορφολογικής εξέλιξης της οντογένεσης παράκτιων εμπορικών ψαριών από τη φάση της έναρξης της εγκατάστασης έως την ολοκλήρωση της μεταμόρφωσης τους.

Η φάση της εγκατάστασης των παράκτιων ψαριών αποτελεί σήμερα το λιγότερο μελετημένο τμήμα της οικολογίας των ψαριών, παρά την αναγνωρισμένη κρισιμότητα του για την ανανέωση των φυσικών πληθυσμών των ψαριών. Κυριότεροι λόγοι για το παραπάνω είναι αφενός η δυσκολία δειγματοληψίας τους μια που απαιτείται απ’ ευθείας παρατήρηση και συνεπώς δειγματοληψία με κατάδυση, αλλά κυρίως η έλλειψη γνώσεων σχετικά με τη μορφολογική εξέλιξη των ψαριών κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης. Στη συγκεκριμένη έρευνα επιχειρείται να κατασκευαστεί ένας άτλαντας όλων των μορφολογικών σταδίων που εμφανίζονται κατά τη μεταμόρφωση των ιχθυονυμφών παράκτιων ψαριών, από ιχθυονύμφες που θα συλληφθούν στη θάλασσα και θα διατηρηθούν σε ενυδρεία μέχρι να ολοκληρώσουν την μεταμόρφωση τους.